پسپۆڕانی ئاسایشی ئەلکترۆنی: ئەپڵ هۆشداری داوەتە ئێرانییەکان لەبارەی هێرشی سیخوڕی بۆ سەر ئایفۆنەکانیان

٢٠ی تەمموزی ٢٠٢٥ — نووسینگەی ئاسایشی جیهانی و تەکنەلۆژیا

بەگوێرەی ڕاپۆرتەکانی توێژەرانی ئاسایشی سایبەری کە چاودێری ناوچەکە دەکەن، لە هەنگاوێکی دەگمەن بەڵام گرنگی ئەمنیدا، کۆمپانیای ئەپڵ هۆشداری داوەتە چەندین بەکارهێنەری ئێرانی ئایفۆن، و پێی ڕاگەیاندوون کە ڕەنگە ئامێرەکانیان کرابێتە ئامانجی هێرشی سیخوڕی پاڵپشتیکراو لەلایەن دەوڵەتەوە.

ئەو هۆشدارییانەی کە وەک ئاگادارکردنەوەی پۆش و هۆشداری ئیمەیڵ دەرکەوتن، بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان، بۆ ڕۆژنامەنووسان، چالاکوانانی مافەکانی مرۆڤ، و کەسایەتییەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە ئێران نێردراون - زۆرێک لەوانە لە ژینگە هەستیارە سیاسییەکاندا کاردەکەن.

هەڕەشەکانی سیخوڕی پەیوەندیدار بە لایەنەکانی ئاستی دەوڵەتەوە

بەگوێرەی توێژەرانی سەربەخۆ لە گرووپەکانی وەک Citizen Lab و Access Now، وادیارە هێرشەکان بریتی بوون لە نەرمەکاڵای چاودێری پێشکەوتوو کە توانای دەستگەیشتنی بە پەیامەکان، کامێرا، مایکرۆفۆن، و ئەپەکانی کۆدکراو هەیە بەبێ ئاگاداری بەکارهێنەر.

هەرچەندە ئەپڵ نەرمەکاڵای سیخوڕییە تایبەتەکەی ئاشکرا نەکردووە، بەڵام شیکارکەران گومانیان هەیە لە ئامێرەکانی هاوشێوەی پێگاسۆس، کە نەرمەکاڵایەکی سیخوڕی مشتومڕاویە و پێشتر پەیوەست بووە بە ڕژێمە دەسەڵاتخوازەکانەوە کە کەسانی نەیاریان کردووەتە ئامانج.

"ئەمە نموونەیەکی کتێبی دەرسە بۆ چاودێری سایبەری کە ئەو کەسانە دەکاتە ئامانج کە هیچ هەڕەشەیەکیان نییە جگە لە وتنی ڕاستی،" شارەزایەکی مافەکانی دیجیتاڵی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وتی.

هۆشدارییە نائاساییەکەی ئەپڵ بۆ گشتی

بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان، هۆشدارییەکەی ئەپڵ ئاماژەی بەوەداوە کە بەکارهێنەرە زیانلێکەوتووەکان "بە شێوەیەکی تاکەکەسی کراونەتە ئامانجی هێرشی سیخوڕی کرێگرتە"، و ئاماژەی بەوەداوە کە هێرشەکە پێدەچێت لەلایەن لایەنێکی نەتەوەیی-دەوڵەتییەوە پاڵپشتی کرابێت. کۆمپانیاکە جەختی لەوە کردەوە کە ئەو جۆرە هێرشانە دەگمەنن بەڵام زۆر ئاڵۆزن، و هۆشدارییەکە لەسەر بنەمای زانیاری هەڕەشەی ناوخۆیی و بەڵگەی سازشکردن دەرکراوە.

ئەمە نموونەیەکی دیکەیە لە هەوڵەکانی ئەم دواییەی ئەپڵ بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی گشتی هەڕەشەکانی سیخوڕی، بەتایبەتی ئەوانەی کە ئەندامانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە سەرانسەری جیهان دەکەنە ئامانج.

"ئەپڵ سیستەمەکانی هەیە کە بەکارهێنەران ئاگادار دەکاتەوە کاتێک پێمان وایە کە بە شێوەیەکی تایبەت کراونەتە ئامانجی سیخوڕی کرێگرتە،" وتەبێژی کۆمپانیاکە بە میدیای نێودەوڵەتی ڕاگەیاند.
"بە توندی ئامۆژگاری بەکارهێنەرە زیانلێکەوتووەکان دەکەین کە بە پەلە ڕێوشوێنی پێویست بۆ پاراستنی خۆیان بگرنەبەر."

سەرکوتکردنی دیجیتاڵی بەردەوام لە ئێران

هۆشدارییەکانی سیخوڕی لەگەڵ زیادبوونی ڕاپۆرتەکانی چاودێری دیجیتاڵی لە ئێراندا دێن، بەتایبەتی دوای ئەوەی حکومەت لە ساڵانی ڕابردوودا سەرکوتکاری کردووەتە سەر خۆپیشاندانەکان، پەیوەندییە کۆدکراوەکان، و ڕۆژنامەوانی ئۆنلاین.

گرووپەکانی مافەکانی مرۆڤ هۆشداری دەدەن کە ئامێرەکانی سیخوڕی پێشکەوتوو بەکاردەهێنرێن بۆ چاودێریکردنی چالاکوانان، ڕۆژنامەنووسان، و گرووپە کەمینەکان، زۆرجار بەبێ چاودێری یاسایی.

بەکارهێنەران چی بکەن

شارەزایانی ئاسایشی سایبەری داوا لە هەموو بەکارهێنەرانی ئایفۆن لە ناوچە پڕمەترسییەکان دەکەن کە:

• Lockdown Mode کارا بکەن (تایبەتمەندییەکی تایبەتی iOS کە ڕێگەی هێرشی ئەگەری سنووردار دەکات)

• ئامێرەکانیان بە نوێترین نوێکردنەوەی ئاسایشی iOS نوێ بکەنەوە

• دوور بکەونەوە لە کردنەوەی لینکە گوماناوییەکان یان داگرتنی ئەپە پشتڕاستنەکراوەکان

• بەردەوام شیکاری ئامێر و بەکارهێنانی پاتری بۆ نائاساییەکان بپشکنن

هۆشدارییەکی گشتگیر بۆ کۆمەڵگەی مەدەنی جیهانی

ئەم ڕووداوە نیگەرانییە گەشەسەندووەکان سەبارەت بە چاودێری دیجیتاڵی پاڵپشتیکراو لەلایەن دەوڵەتەوە زیاتر دەکات و جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە چۆن سیخوڕی مۆبایل دەبێتە ئامرازێکی سەرکوتکردن لە سەرانسەری جیهاندا.

هۆشدارییەکەی ئەپڵ وەک یادگارییەکیش کاردەکات کە هیچ بەکارهێنەرێک هێندە بچووک نییە کە نەکرێتە ئامانج—بەتایبەتی کاتێک دەسەڵاتی سیاسی، ئازادی قسەکردن، یان گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی لە مەترسیدا بێت.

"ئەم هێرشانە تەنها دەربارەی دزینی داتا نین - بەڵکو دەربارەی ترساندن و کۆنترۆڵکردنن،" توێژەرێک لە تاقیگەی تەکنەلۆژیای ئەمنستی ئینتەرناشناڵ وتی.

هۆشدارییە ڕاستەوخۆکەی ئەپڵ بۆ بەکارهێنەرانی ئێرانی بەشێکە لە ئاراستەیەکی گەورەتری جیهانی: زلهێزەکانی تەکنەلۆژیا بەردەوام هەڵوێستی گشتی دەگرنەبەر بۆ پاراستنی بەکارهێنەران لە دژی سەرکوتکردنی سایبەری.

لە کاتێکدا کە ئازادی دیجیتاڵی لە سەرانسەری جیهاندا بەردەوام ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبێتەوە، بەتایبەتی لە ناوچەکانی سنووردارکردنی ڕۆژنامەگەری و نائارامی سیاسی، ئەم هۆشدارییانە ڕەنگە زۆرتر و گرنگتر بن.

ووشیار بن. مۆبایلەکەت لەوانەیە تەنها ئامێرێک نەبێت - ڕەنگە ئامانج بێت.